Sử dụng dầu ăn thế nào để tốt cho sức khỏe

 

Dầu ăn là gia vị không thể thiếu trong các món ăn hàng ngày giúp tăng thêm hương vị. Phổ biến nhất hiện nay là dầu thực vật. Tuy nhiên để đảm bảo tốt cho sức khoẻ thì chúng ta cần sử dụng đúng cách. Vì vậy chúng ta nên tìm hiểu cách sử dụng dầu ăn thế nào để tốt cho sức khoẻ của mình và gia đình.

Sử dụng dầu ăn thế nào để tốt cho sức khỏe

Dầu ăn và mỡ động vật là những chất béo (Lipit) cần thiết cho con người. Nếu không có dầu thực vật và mỡ động vật, cơ thể sẽ thiếu hàm lượng các Vitamin, chất béo và ảnh hưởng đến sức khoẻ. Cả dầu thực vật và mỡ động vật đều có ưu nhược điểm riêng. Bởi vậy, nếu chỉ dùng thiên lệch về một loại, tức là chỉ mỡ động vật hay dầu thực vật đều không tốt.

Lipit gồm những axit béo no (bão hoà), axit béo không no (không bão hoà) và axit đặc biệt (phân tử có cấu tạo vòng). Mỡ động vật có chứa hàm lượng các chất béo không no hoàn toàn có lợi cho sức khoẻ của con người bình thường. Những loại axit béo không no có từ 2 nối đôi trở lên tối cần thiết cho cơ thể người. Các loại axit béo đa no (đa bão hoà) như Omêga-3 và 6 có trong cá béo, cá hồi cũng rất cần thiết để giữ cơ thể cân đối.

Tại mỗi độ tuổi, cơ thể lại có nhu cầu dinh dưỡng khác nhau. Nhiều nghiên cứu đã chỉ ra rằng: Với trẻ em, cholesterol có nhiều vai trò ích lợi, đặc biệt trong việc phát triển hệ thần kinh. Vì vậy, các bé cần duy trì 70% chất béo từ gốc động vật và 30% chất béo thực vật. Với người trưởng thành, tỷ lệ này nên được cung cấp ngang nhau để cân bằng dinh dưỡng cho cơ thể. Còn ở độ tuổi từ 40 trở lên, các nghiên cứu lại khuyến cáo nhóm tuổi này nên giảm thiểu mỡ động vật chỉ còn 20 – 30%. Thay vào đó, nên nạp trên 70% thành phần axit béo không no từ gốc thực vật để bảo vệ sức khoẻ.

Đối với những người dạng béo phì, Lipit trong máu tăng hơn mức bình thường (thường gọi là mỡ máu), xơ vữa động mạch, cao huyết áp, tiểu đường thì không nên ăn mỡ động vật, tốt nhất chỉ dùng dầu thực vật. Nếu người khoẻ mạnh bình thường, có thể sử dụng tỷ lệ dầu/mỡ là 2/1 hay 3/1, nhất là trẻ em không cần kiêng mỡ động vật.

Không nên dùng dầu ở nhiệt độ cao

Dầu ăn khi ở nhiệt độ cao sẽ sản sinh ra peroxide, đây là chất gây ung thư, ảnh hưởng rất lớn tới sức khỏe người sử dụng.

Khi ở nhiệt độ quá cao, dầu ăn sẽ bốc khói, các thành phần dinh dưỡng và chất béo cũng bị phá vỡ, làm ảnh hưởng tới sức khỏe và hoạt động của tim mạch.

Dùng linh hoạt cho từng món

Cả dầu và mỡ đều chịu tác động mạnh bởi nhiệt độ, đặc biệt là dầu thực vật. Chuyên gia dinh dưỡng người Ba Lan – giáo sư Grazyna Cichosz đã chỉ ra rằng, khi bị đun nóng lên trên 180 độ C, cấu trúc hoá học của dầu thực vật sẽ thay đổi, sản sinh các chất gây hại cho người dùng. Còn mỡ động vật, tuy hàm lượng axit béo no cao, dễ gây nên các bệnh về tim mạch nhưng mỡ động vật lại có khả năng chịu nhiệt tốt hơn, đáp ứng các yêu cầu chiên, rán.

Vì vậy, với các món tẩm ướp hoặc salad, rau trộn… dầu thực vật như các loại dầu ôliu, dầu vừng (mè), dầu ngô, dầu hướng dương sẽ là ưu tiên hàng đầu bởi với những món này. Cơ thể sẽ hấp thụ đầy đủ các vitamin, chất chống oxy hoá (Omega 3-6-9) hay các dưỡng chất (kẽm, magie, kali, canxi…) có trong dầu, cực kỳ tốt cho sức khỏe.

Dầu ăn hướng dương phù hợp với món tẩm ướp hoặc salad, rau trộn
Dầu ăn hướng dương phù hợp với món tẩm ướp hoặc salad, rau trộn

Các loại dầu đậu phộng, dầu đậu nành, dầu cọ nên dùng để chiên, rán.

Dầu thực vật nên sử dụng chiên, rán một lần

Khi chiên, rán với nhiệt độ cao, có thể sinh ra các chất độc hại không tốt cho sức khoẻ. Vì vậy không nên sử dụng dầu ăn chiên lần thứ hai.

Không nên chỉ dùng một loại dầu ăn

Mỗi loại dầu ăn đều có những mặt tốt và những mặt xấu, vì vậy các chuyên gia dinh dưỡng khuyên người nội trợ cần thay đổi dầu ăn cho nhau, hoặc mỗi loại nên sử dụng một thời gian.

Trong gian bếp của mỗi gia đình nên có vài ba loại dầu thực vật để có thể tiếp nhận được nguồn dinh dưỡng tối đa từ các loại dầu này mang lạ. Nếu như nhóm dầu oliu chứa nhiều vitamin E hỗ trợ rất tốt cho mắt, dầu mè đen nguyên chất chứa nhiều canxi và vitamin K hỗ trợ phát triển xương thì nhóm dầu phộng nguyên chất lại chứa rất nhiều omega 3 tốt cho sự hình thành, phát triển trí não và chứa chất chống oxy hóa bảo vệ tế bào khỏi các gốc tự do,…

Lượng sử dụng cũng nên hạn chế vừa đủ, đừng quá thừa vừa tốn kém mà không có lợi.

Ngoài ra, tuy trong dầu ăn có chất bảo quản và vài chất phụ gia khác với hàm lượng an toàn cho sức khoẻ, nhưng nếu ăn cùng một loại dầu ăn trong thời gian dài thì các chất này tích tự dần trong cơ thể sẽ gây ra bệnh, có thể là ung thư.

Bảo quản dầu ăn đúng cách

– Dầu ăn phải được để ở những nơi thoáng mát, tránh xa bếp ga hay lửa. Nhiệt độ thích hợp để bảo quản dầu ăn từ 25 – 30 độ C.

– Có thể lưu trữ dầu ăn ở trong chai thủy tinh hay chai sứ, phải đậy kín nắp để đảm bảo nước và vi khuẩn không xâm nhập vào.

Dầu ăn sẽ bị đông khi nhiệt độ xuống thấp, đây là hiện tượng hoàn toàn bình thường và không ảnh hưởng đến chất lượng của dầu ăn, vì vậy đừng nên bỏ phí dầu ăn bị đông.

Cách đơn giản để dầu ăn quay trở lại trạng thái lỏng như ban đầu là ngâm chai dầu ăn vào trong nước ấm là có thể sử dụng trở lại như bình thường.

 

Xem thêm:

Cách tính điểm khói của dầu thực vật tránh ung thư

Dầu ăn hướng dương Nga tốt cho sức khỏe